Domainler ICANN adlı bir firma aracılığıyla belirtilmiş bazı kurallar doğrultusunda satılır ve yönetilir. Bir domaini siz satın aldığınız zaman hangi kayıt (Registrar) firmasından almış olursanız olun bu domain temel olarak ICANN'a kayıt edilir. Yani bir nevi aslında siz sadece o domainin kullanım hakkını elde etmiş olursunuz. Kiralarsınız diyelim...

ICANN firması da merkez ve tekel olmasının hakkını vererek hem domain sahiplerinin haklarını koruyacak, aralarında adaletle hükmedecek, hem de domain almak isteyenleri bilgilendirecek bazı yönetmelikler devreye sokmuştur.

Bizi ilgilendiren kısmı ise domainin ne kadar süre ile alınabileceği, ne kadar süre kullanılabileceği ve eğer domainler yenilenmezse, ne zaman düşeceği, yani ne zaman yeniden alınabilir hale geleceğidir.

Aşağıdaki resim ICANN tarafından yayınlanan dökümanlarda belirtilmiş bir resimdir. Bu resimde bir domainin kayıt edilme süreci sonrasında tamamen düşmesine kadar geçen sürenin ne olduğu anlatılmaktadır.

Domain Düşme Süresi Hesaplama, Domain en son ne zaman tamamen düşer?

domain düşme zamanı hesaplama

Bu resimden çıkarabileceğimiz sonuçlar aşağıdaki gibidir.

İlk söyleyebileceğimz, bir domain tek seferde 1 yıl ile en fazla 10 yıl arasında kayıt edilebilir. 10 sene sonra yeniden 10 yıllık kayıt yapabilirsiniz.

Bu süre zarfında siz domain'e herhangi bir firma üzerinden whois işlemi uygularsanız (yani whois çekip, sahibinin bilgilerine bakmak istediğinizde) göreceğiniz domain durumu 'Registered' dır. ve UpdateTime değeri domainin en son nameserver değişiklik bilgisini gösterir.

 

Domain satın alınan sürenin sonuna gelindiğinde ve süre tamamlandığında domainin durumu 'Expired' olur yani süresi dolmuş olur. Domain süresi dolduğu zaman ise 'Auto-Renew Grace Period' dönemine geçer. Bu dönem domain uzantılarına göre değişiklik gösterse de en fazla 45 gündür. Bu süre içinde eskinden domaini almış olan kişi, domainin süresini uzatmaya hak sahibidir. Yani ICANN domainin eski sahibine domain süresinden sonra bile, domaini yeniden kendi üzerine kayıt etmesi için 45 günlük bir zaman tanımaktadır. Eski domain sahibi, domaini kendi üzerine alıp uzatabilir veya başka bir hesaba bu süreç içerisinde transfer edebilir. Bu da domain sürecini başa döndürür. Yeniden kayıt olduğunda domainin expired olma süresi, domainin uzatıldığı süre kadar uzar.

Bahsettiğimiz bu 45 günlük süre içerisinde domainin eski yöneticisi, domainini yeniden kendi üzerine kayıt etmediyse, bu domain için yeni bir süreç başlar. Bu sürece 'Redemption Grace Period' adı verilir. Bu süreç 30 gündür ve bu zaman dilimi içerisinde yine domainin eski sahibi domaini alabilir. Yalnız bu süreçte domaini kayıt etmesi eskisinden daha pahalıya mal olacaktır. Bazı domain uzantılarında bu ücret yıllık 180-200$'a kadar ulaşmaktadır.

Eğer söz konusu domain, bu son söylediğimiz 30 günlük dönemde de yeniden eski yöneticisi tarafından alınmazsa, artık başkaları tarafından alınmaya ve domain kayıt firmaları tarafından (Backorder edilmeye) kayıt edilebileceği son döneme yaklaşmış olur. Son 30 gün bittiğinde yeni bir sürece girilir. Bu süreç en kısa dönemdir ve 'Pending Delete' olarak adlandırılır. Yani bu süreçteki bir domaine whois çektiğinizde durum kısmında bu ifadeyi görürsünüz. Bu süreç 5 gündür. Bu dönemde hiç kimse domaini kayıt edemez. Beşinci günün sonunda, kayıt işlemini ilk yapan kişi domainin sahibi olur.

 

Yukarıda saydığımız tüm süreçleri özetlersek;

  • Domain Kayıt Edildi: Registered.
  • Domainin İlk Kayıt Süresi Bitti: Expired.
  • Expired Sonrası 45 Günlük Süre: Auto Renew Grace Period.
  • Son bir 30 günlük hak: Redemption Grace Period.
  • Artık her şey bitti, 5 gün sonra domaini kim isterse alır: Pending Delete.

En kısa yoldan domaini kayıt ettiğiniz tarihe, domain kayıt süresini ekleyin. O tarih Expired olmuş olur. O süreye de 80 gün eklerseniz domainin tamamen düşeceği tarihi hesaplama imkanına sahip olmuş olursunuz. (Expired + 80 GÜN)

Düşmek üzere olan domaini nasıl takip etmeliyim?

Düşmek üzere olan domaini siz almak istiyorsanız, ilk dikkat etmeniz gereken şey, domainin Pending Delete sürecine girip girmediğidir. Buna göre iki durum ortaya çıkar.

  • Pending Delete sürecine girilmediyse: Almak istediğiniz domain eğer daha bu döneme girmediyse, whois çektiğinizde Expired yazan tarihe 80 gün ekleyin. 78 gün sonra da (ne olur ne olmaz diye 2 gün öncesi bakın) Pending Delete'e girmiş mi diye kontrol edin.
  • Pending Delete sürecine girdiyse: Bu süreç içerisinde olduğunu gördüğünüz bir domaine rastlarsanız ve onu almak istiyorsanız, bu süreçte bakmanız gereken tarih Updated Time'dır. Updated Time, domain için Pending Delete sürecine girdiği ilk tarihtir. Bu tarihten 5 iş günü sonrası domain tamamen düşecektir.

Tüm anlattıklarımızı bir örnekle açıklayalım.

Bir domain düşünün ve 01.01.2017 tarihinde 1 yıllık kayıt edilmiş olsun.

Bu domainin Expired tarihi 01.01.2018'dir ve bu tarihten tam 80 gün sonra siz bu domaini alabilirsiniz.

Örneğin domainin kaç yıllık kayıt edildiğini bilmiyorsunuz ve o malum 80 günden önce bir gün whois sorgusu yaptınız ve domainin Pending delete aşamasında olduğunu gördünüz. O zaman ne yaparsınız? Bunu da bir önekle açıklayalım.

  • Domain Status: Pending Delete
  • Updated Time: 16.03.2018

Böyle bir whois sorgusu görürseniz, o domain 21 mart 2018'de tamamen düşecek demektir.

Domain saat kaçta düşer?

En çok kullanılan uzantılara ait bu domainler, Türkiye saati ile aşağıdaki vakitlerde düşerler.

  • .com uzantılı domainler 21:00 - 22:00 arasında,
  • .net uzantılı domainler 20:00 - 21:30 arasında,
  • .org uzantılı domainler ise 16:00 - 18:00 arasında düşmektedir.