Mısra, beyit ve ölçü nedir? Örnek veriniz

Mısra Nedir
Beyit Nedir
Beyit Örnekleri
Şiirde Ölçü Nedir

Mısra
Manzum edebiyat yapıtlarının her bir satırına mısra denir.  En küçük anlamlı nazım birimi olan mısra, bir şiirin parçası olabileceği gibi, bağımsız bir bütün de olabilir. Yani tek mısralık şiirler de olabilir.Bir ölçüye uygun olarak söylenmiş beyitin yarısına da mısra denir. Divan edebiyatında kendi içinde bir bütün oluşturan mısralara mısra-i azade (bağımsız mısra) adı verilir. Ayrıca bir beyitin birbirinin anlamlarını tamamlayan ya da aralarındaki anlam bağı kesin olmayan mısralarına da aynı isim verilir. Yetkinliği, sağlam yapısı, özlü ve çarpıcı anlatımıyla dikkat çeken, her zaman kolayca anımsanabilen, dilden dile dolaşan mısralar "mısra-i berceste" ya da şah-mısra diye adlandırılır.

Ölçü (Vezin)
Edebiyatımızda iki ölçü kullanılmıştır.
1. HECE ÖLÇÜSÜ:
Şiiri oluşturan dizelerdeki hece sayılarının aşit olmaı kuralına dayanan ölçüdür. Hece ölçüsünde dizeler iki yada daha çok parçaya bölünür.Dizelerin bu bölüm yerlerine durak denir. Duraklar sözcükleri bölmez.
2. ARUZ ÖLÇÜSÜ:
Hecelerin kısa uzun (açık kapalı) olması kuralına dayanan ölçüdür.
Ölçü, ahengi sağlayan ögelerdir.

Fuzuli
Meni candan usandırdı cefâdan yâr usanmaz mı
Felekler yandı âhımdan mur3adım şem’i yanmaz mı

Beyit
İki mısradan meydana gelen nâzım parçası. Divan edebiyatında nâzım birimi sayılan beyit, aynı vezinde olan ve birbiri peşinden gelen iki mısradır. Çoklukla anlamın tamamlandığı bir bölüm Beyitin bir nâzım birimi olarak kabul edilmesi yüzünden, divan edebiyatı şiirlerinde konu birliği pek az görülür. Divan şairinin bütün düşüncesi, beyitleri meydana getirecek kafiyelerle ikişer mısra söyleyebilmekti. Divan edebiyatındaki bu şiir anlayışı, bizde "Edebiyat-i Cedide" ile değişmeye başlamıştır. Anlamın bir beyitte tamamlanmasının şart olmadığı sonraki beyitte, hattâ daha sonraki beyitlere geçebileceği hakkındaki örnekler, bu edebiyat akımı ile edebiyatımızda gelişmiştir. Böylece, bir nâzım şeklinde konu birliğine önem verilmesi yoluna geçilebilmiştir.

 


Yanıp Bir Narı Ruhsare Çırağan

Nevruz
Yanıp Bir Nârı Ruhsâre Çırağan Olduğun Var Mı
Seni Pervâne Veş Şem'e Şebistan Olduğun Var Mı

Hüseynî
(Ah) Demişsin Ey Saba Yok Bâğ-I Dilde Sünbül-İ Efkâr
Hevây-I Zülf-İ Yâr İle Perişân Olduğun Var Mı (Aman Emirim Vay)

Kürdî
Güruh-I Zenperestânın Piriyim Demişsin Zâhit
Senin Beyt-İ Senemde Şeyh-İ Sen'an Olduğun Var Mı

Tâhir
Visâl-İ İyd-İ Ethâyı Nice Ümid Edersin Sen
O Şuhun Katına İydinde Kurban Olduğun Var Mı (Aman Dad Ey Ey)

İbrahîmi
Niceler Talib-İ Feyz-İ Muhabbet Olmak İsterler
Senin Ol Tekkey-İ Uşşaka Mihman Olduğun Var Mı

Kürdî
Züleyha'yı Murada Nâil Olmak Hayli Müşkildir
Azizim Yusuf Âsa Bend-İ Zindân Olduğun Var Mı

Hüseynî
Per-İ Rûyayı Teshir Eylemekse Maksadın Ey Dil
Fehîma Mülk-İ Belkis'e Süleyman Olduğun Var Mı

Nevruz
Yanalım Yakınalım Sürme Gibi Zehk Olalım
Bâri Bu Takrîb İle Girelim Yârin Gözüne Güle Feryâd Ey